En Melide unimos Camiños. Os montes do Careón forman o último tramo do Camiño Primitivo antes de unirse no centro de Melide co Camiño Francés.
Coa túa entrada no municipio de Melide, inicias a ruta na provincia da Coruña e a túa paisaxe tamén varía. Trátase dunha etapa de transición en canto a formacións arbóreas se refire.
O municipio conta cunha elevada actividade agropecuaria, e por suposto turística, ligada ao Camiño de Santiago, aínda que o sector forestal está a cobrar maior importancia.
As masas forestais e os seus produtos caracterízanse pola súa capacidade de fixar carbono sendo unha ferramenta indispensable na mitigación e adaptación fronte ao cambio climático. Unha xestión forestal tendente a xerar produtos de prolongado ciclo de vida ou substitutivos doutros produtos máis contaminantes, multiplica este efecto.
As árbores do Camino
O 68,6% da superficie total galega está clasificada de uso forestal, arborizada, pouco arborizada, ou desarborizada. En Galicia, segundo datos do último Inventario Forestal Nacional, 1.424.094,17 ha están arborizadas, co que poderiamos dicir que practicamente a metade da nosa Comunidade está arborizada. A evolución que mostran os diferentes inventarios é positiva.
Fonte: IFN1, IFN2, IFN3, IFN4. Ministerio para a Transición Ecolóxica e Reto Demográfico
Dita superficie, componse de diferentes formacións arbóreas, que responden á evolución das masas nas diferentes rexións bioxeográficas presentes na nosa Comunidade. Estas formacións arbóreas agrúpanse, atendendo principalmente a criterios de especie principal, obxectivos e densidade do arborado.
No seguinte mapa podes observar a distribución e superficie ocupada polas diferentes formacións arbóreas nas catro provincias galegas, e ver como no municipio de Melide iníciase unha transición e onde a túa paisaxe comeza a cambiar.
Fonte: PLADIGA 2022
Ata o momento, o teu Camiño discorreu principalmente entre frondosas autóctonas e piñeiros, e é agora cando os piñeirais empezan a cobrar maior presenza e cada vez máis as especies do xénero eucaliptus, que son as máis predominantes na provincia da Coruña.
En canto á distribución xeográfica das masas forestais por especies dominantes podemos facer as seguintes xeneralizacións:
– As masas puras de Pinus pinaster repártense por todas as provincias, pero con maior presenza na Coruña (70.216 ha) e Ourense (57.678 ha).
– Na zona costeira a mestura de Pinus pinaster e Eucalyptus globulus é moi destacable, sobresaíndo a provincia da Coruña, onde cobren máis dun terzo da superficie boscosa.
– As masas de Pinus sylvestris atópanse principalmente nas montañas de Lugo (16.990 ha) e Ourense (15.747).
– As masas de Pinus radiata atópanse principalmente en Lugo (65.665 ha) e no interior da Coruña (24.478 ha) e
– As frondosas autóctonas destacan en Ourense e Lugo.
– As mesturas de Pinus pinaster, Eucalyptus globulus e Quercus robur abundan na provincia da Cooruña (97.050 ha) e Pontevedra (53.190 ha). Cabe destacar as 43.965 ha de mestura de Pinus pinaster e Quercus robur na provincia de Lugo.
– As masas puras de Eucalyptus globulus teñen unha presenza predominante no norte da Coruña (144.523 ha), Lugo (61.820 ha), e no centro de Pontevedra (41.825 ha); sendo practicamente inexistentes en Ourense.
Descubre máis sobre algúnhas das nosas árbores pinchando aquí.
Que ver?
En Melide unimos Camiños. Os montes do Careón forman o último tramo do Camiño Primitivo antes de unirse no centro de Melide co Camiño Francés.
Miles de peregrinos que proceden dun ou doutro Camiño gozan do centro histórico desta vila, do seu patrimonio arqueolóxico e etnográfico exposto no Museo da Terra de Melide, ou monumentos como igrexas, pazos, fontes, ou o Cruceiro de Melide que é considerado por moitos historiadores como o máis antigo de Galicia.
O municipio conta cunha elevada actividade agropecuaria, e por suposto turística, ligada ao Camiño de Santiago, aínda que o sector forestal está a cobrar maior importancia.
MUSEO DA TERRA DE MELIDE
En 1978 nace o Museo da Terra de Melide por iniciativa popular para o estudo, coñecemento e divulgación da cultura e o Patrimonio da comarca Terra de Melide. O museo garda a memoria histórica e cultural da zona, inaugurando en 2001 o novo edificio levantado sobre o antigo hospital de peregrinos Sancti Spíritus.
O museo divídese en varias seccións. Na sala primeira, os Camiños de Santiago, móstranse paneis de fotografías dos monumentos do Camiño Primitivo e Francés que pasan pola localidade, unha maqueta dos monumentos de Terra de Melide, capiteis medievais, sartegos funerarios do século XV, pintura mural e a historia do Hospital de Peregrinos de Sancti Spíritus.
A de Arqueoloxía, abarca as salas segunda e terceira, onde poden verse restos desde o Neolítico á Cultura Castrexa, e a sala terceira dedicada á Romanización. As pezas que se mostran nestas salas son restos aparecidos en xacementos da comarca como o Castro da Graña ou a Vila de Piñeiro.
A sección de etnografía desenvólvese en catro salas nas que se mostran pezas relativas aos oficios tradicionais como o de carpinteiro, zapateiro, zoqueiro, etc., o xoguete e a escola, a música. Hai tamén unha sala dedicada ao tecido do liño e a la e outra dedicada á casa.
CRUCEIRO DE MELIDE
O Cruceiro de Melide, é considerado por moitos historiadores como o cruceiro máis antigo de Galicia. Atópase situado xunto á igrexa de San Roque do século XIV, e levántase encima dun pedestal sobre a que se eleva unha columna octogonal.
Trátase dun cruceiro datado no século XIV, que na súa orixe estaba policromado, apreciándose aínda algúns restos de pintura. Nun dos lados poderemos ver a Cristo crucificado acompañado de dúas figuras que poderían ser San Juan e a Virxe. Na outra cara aparece representada a figura de Jesús mostrando as chagas producidas durante a crucifixión.
Leboreiro
O Camiño Francés, atravesa a aldea de Santa María do Leboreiro antes da túa chegada a Melide, citada no Códice Calixtino como Campus Leporarius: “campo de lebres”. Como moitos outros lugares, é un zootopónimo, é dicir, o nome do lugar que fan referencia a algún animal, como Oseira (osos), Lobeira (lobos), Corveiras (corvos), Leboreiro (lebres)… Todos teñen o nome dun animal cun sufijo -arium, – ariam> -eiro, -eira, que significaría “lugar onde hai moitos” (é o que se chama un sufixo abundancial).
A actividade cinexética e a gandería extensiva poden ser elementos decisivos para a estabilidade da biodiversidade faunística e a persistencia das especies en perigo de extinción, así como un elemento complementario na renda do monte. Un bo manexo do pastoreo persegue a prevención de incendios, o mantemento no tempo do aproveitamento produtivo, polo que debe tender a favorecer a fertilidade natural da terra e a conservación e mellora da biodiversidade, debendo evitar en todo momento a aparición de calquera signo de erosión, contaminación ou sobrepastoreo.
Os terreos cinexéticos son aqueles nos cales está permitido o exercicio da caza, e están clasificados en Terreos sometidos a réxime común e Terreos sometidos a réxime especial.
Os terreos sometidos a réxime cinexético común son aqueles espazos nos cales o exercicio da caza pode realizarse sen máis limitacións que as establecidas na lei 13/2013, do 23 de decembro, de caza de Galicia, e demais normativa que resulte de aplicación.
Os terreos cinexéticos sometidos a réxime especial son aqueles nos cales o exercicio da caza está limitado a quen ostente a titularidade cinexética sobre os mesmos: Tecores (terreos cinexéticos ordenados), Reservas de caza, Terreos cinexético-deportivos e explotacións cinexéticas comerciais.
En canto á lebre, no ano 2022, unicamente autorízase o seu caza no período hábil comprendido entre o 16 de outubro e o 27 de novembro en terreos de réxime cinexético especial.
Os terreos non cinexéticos, son aqueles nos cales por expresa declaración da Lei de caza ou por resolución da consellería competente, establézase a prohibición de cazar, e clasifícanse en: Refuxios de fauna, zonas habitadas, áreas industriais ou outros terreos non cinexéticos que sexan declarados como tales.
O lobo ibérico (Canis lupus) foi incluído na Listaxe de Especies Silvestres en Réxime de Protección Especial (LESPRE) en setembro de 2021, polo que queda prohibida o seu caza.
O LESPRE recolle aquelas especies, subespecies e poboacións que son merecedoras dunha atención e protección particular en función do seu valor científico, ecolóxico, cultural, singularidade, rareza ou grao de ameaza, así como aquelas que figuren como protexidas nos anexos das normas da Unión Europea e tratados internacionais ratificados por España.
En Leboreiro, poderás observar elementos que falan das tradicións da zona, como un hórreo situado diante do antigo hospital de peregrinos, realizado con varas entrelazadas, que lembra os antigos celeiros onde se gardaban as colleitas, principalmente millo. Do hospital de peregrinos, só se conservan dous muros cos escudos da familia Ulloa.
Tamén poderás visitar a súa igrexa gótica, cunha colección de esculturas de temática relixiosa de varias épocas e estilos, así como unha pintura mural renacentista.
Formación Forestal
O sector forestal está en auxe, e cada vez máis aumenta a demanda para cubrir diferentes postos da cadea, desde enxeñeiras/os, carpinteiras/os, operarias/os, capataces, administrativas/os, etc, e para iso en Galicia existe unha ampla oferta formativa tanto de ensinos regrados como non regrados.
A Escola de Enxeñería Forestal en Pontevedra ou a Escola Politécnica Superior de Enxeñería de Lugo, capacitan ao alumnado para desenvolver tarefas relacionadas coa xestión, conservación e explotación dos espazos naturais e forestais; realizar obras de hidroloxía, reforestación e conservación de chans; xestión de caza e pesca; coñecementos sobre o tratamento e aproveitamento industrial da madeira e dos seus produtos, o desenvolvemento de proxectos de xeración de enerxía renovable a partir de biomasa forestal, o control da calidade de produtos forestais; o deseño e acabado do moble; o desenvolvemento de proxectos para a instalación de industrias forestais; a realización de proxectos de investigación e desenvolvemento tecnolóxico forestal etc.
Existen Centros de Formación e Experimentación Agraria, e ciclos formativos como o da familia profesional da madeira, moble e cortiza como carpintería e moble, procesamento e transformación da madeira ou deseño e amoblamento.
O FP dual, é unha modalidade de formación profesional que ten como finalidade a cualificación profesional das persoas nun réxime de alternancia de actividade laboral nunha empresa coa actividade formativa nun centro educativo. Os centros e as empresas comparten as responsabilidades formativas para que os ensinos profesionais adecúense ás necesidades do mercado laboral.
Moitas das empresas forestais galegas que contan coa certificación forestal PEFC, colaboran de forma activa na modalidade formativa FP dual.
Diferentes entidades do sector forestal galego, organizan ano a ano cursos específicos para a formación continua dos traballadores da cadea forestal.
Neste apartado, debemos mencionar iniciativas tan interesantes como a do ciclo formativo de Fabricación a Medida e Instalación de Carpintería e Moble do IES de Melide, que elaborou un glosario dixital con terminoloxía da familia profesional de carpintería e moble, adaptada á linguaxe de signos e foi distinguido pola Conselleria de Educación co primeiro Premio Boas Prácticas de Educación Inclusiva.
O catálogo conta con douscentos vocábulos que se presentan en galego e en castelán, pero non é o único proxecto co que o instituto melidense sobresae en educación inclusiva, xa que tamén deseñaron unha mesa de traballo adaptada a persoas con mobilidade reducida.
O Papel de PEFC
As masas forestais e os seus produtos caracterízanse pola súa capacidade de fixar carbono sendo unha ferramenta indispensable na mitigación e adaptación fronte ao cambio climático. Unha xestión forestal tendente a xerar produtos de prolongado ciclo de vida ou substitutivos doutros produtos máis contaminantes, multiplica este efecto..
Manter ou aumentar a superficie forestal, especialmente a arborizada, excepto diminucións por actuacións de defensa do monte (por exemplo, incendios) adaptacións á lexislación vixente ou outras encamiñadas á mellora da súa multifuncionalidade, é un dos obxectivos de PEFC.
Podemos manter e incrementar a superficie forestal arborizada, reforestando e restablecendo a cuberta especialmente nas zonas máis degradadas, mediante a utilización de especies e técnicas silvícolas adecuadas á estación, e mellorar a estrutura das masas forestais existentes, fomentando a ordenación e a silvicultura.
É fundamental que esa superficie estea ordenada. Os plans de xestión, que permiten aos propietarios e xestores forestais planificar e programar adecuadamente os traballos para realizar nos seus montes, e así obter unha rendibilidade dos bosques á vez que garanten a súa rexeneración.
A actividade cinexética e a gandería extensiva poden ser elementos decisivos para a estabilidade da biodiversidade faunística e a persistencia das especies en perigo de extinción, así como un elemento complementario na renda do monte. Un bo manexo do pastoreo persegue a prevención de incendios, o mantemento no tempo do aproveitamento produtivo, polo que debe tender a favorecer a fertilidade natural da terra e a conservación e mellora da biodiversidade, debendo evitar en todo momento a aparición de calquera signo de erosión, contaminación ou sobrepastoreo.
Iniciativa promovida polo programa “O teu Xacobeo” da Xunta de Galicia